امتیاز

پس از شايعات متعدد در خصوص استعفاي هاشمي رفسنجاني از منصب امامت جمعه تهران، سرانجام "رسما" اعلام شد كه خطبه هاي نماز جمعه اين هفته تهران به امامت وي برگزار خواهد شد و بدين ترتيب هرچند بحث "استعفاي" اكبر هاشمي رفسنجاني منتفي شد(چون هاشمي كاركشته تر از آن است كه به دست خود، خويش را از صحنه معادلات سياسي حذف كند) اما اينك نگاه افكار عمومي، فعالان سياسي و تحليلگران مسائل ايران به خطبه هاي بيست و شش تيرماه خواهد بود.

صرف نظر از اينكه عدم حضور رفسنجاني در نماز جمعه به مدت 8 هفته، يك تصميم سياسي شخصي بود يا روندي اجباري، شرايط فعلي كشور و غيبت هشت هفته اي هاشمي رفسنجاني در نماز جمعه –كه نافذترين رسانه وي محسوب مي شود-باعث ايجاد فضاي انتظار از سوي همه كساني شده است كه تحولات ايران بعد از انتخابات رياست جمهوري دهم را دنبال مي كنند، به خصوص آنكه نماز جمعه بيست و ششم تيرماه، نخستين حضور هاشمي در مجامع عمومي بعد از انتخابات رياست جمهوري خواهد بود.

يكي از پيامدهاي راهبردي انتخابات رياست جمهوري دهم اين بود كه در جريان تحولات انتخابات و بعد از آن، تقريبا همه بازيگران عرصه سياست ايراني، چهره بدون رتوش و شفاف خود را در معرض افكار عمومي قرار دادند، نماز جمعه 24 تير مي تواند يك شفاف سازي تمام عيار براي چهره هاشمي رفسنجاني در افكار عمومي تلقي شود.

شايد يكي از دلايل سكوت نسبي هاشمي در روزهاي بعد از انتخابات، اين بود كه بعد از تحولات روزهاي بعد از انتخابات و به خصوص خطبه هاي نماز جمعه 29 خرداد ، هاشمي تاحدود زيادي در رابطه گفتمان خويش با جامعه دچار تشويش شده بود و اين حضور مجدد هاشمي در نماز جمعه، مي تواند نشانگر آغاز دوره يا گفتمان جديد هاشمي و جامعه باشد.

نگاهي به نوع مواضع مختصر هاشمي بعد از انتخابات اين ابهام و تشويش را نشان مي دهد، هاشمي در ديدار با" خانواده بازداشت شدگان حوادث اخير" گفته بود مردم سراسر كشور بسيار خوب و حماسي در صحنه انتخابات حاضر شدند ولي متاسفانه وقايع پس از آن و مشكلاتي كه براي برخي به وجود آمده ذائقه ها را تلخ كرد و فكر نمي كنم هيچ وجدان بيداري از وضع به وجود آمده راضي باشد؛ هاشمي صريحا ترويج ادعاي "تنازع بر سر قدرت را در سطوح بالاي نظام " انحراف در تبليغات ذكر كرد.

اما هاشمي در نمازجمعه چه خواهد گفت؟ چند گمانه يا سناريو در اين خصوص قابل پيش بيني است:

1-هاشمي رفسنجاني در خطبه هاي روز 26 تير، با حمايت از مقام معظم رهبري ، اولا حضور خود در حاكميت را تثبيت و تداوم مي بخشد ضمن اينكه حمايت قاطع هاشمي از رهبري عملا تكذيب هرگونه جنگ قدرت در راس نظام است، هاشمي در اين گزينه احتمالا سياست" سكوت در برابر احمدي نژاد" را در پيش خواهد گرفت.

2- گزينه دوم اين است كه هاشمي رفسنجاني در نماز جمعه اين هفته، انتقادي نرم از شرايط جديد بعد از انتخابات ابزار كند و در عين حال نيز از رهبر معظم انقلاب حمايت و دفاع كند كه در اين صورت،بازهم حضور خود در حاكميت را تداوم مي بخشد، ضمن آنكه مي توان پيش بيني كرد در چهار سال آتي نيز،چالشي محدود و غيرفزاينده با احمدي نژاد را رقم بزند و انتقاداتي چون "عدم رعايت سند چشم انداز و برنامه هاي توسعه و .." را متوجه دولت دهم كند.

3- اما سومين گزينه محتمل در خصوص خطبه هاي نماز جمعه روز بيست و ششم تير ماه اين است كه هاشمي رفسنجاني با انتقاد صريح و آتشين از شرايط جديد پا به ميدان بگذارد كه اين به معناي "آغاز دوره حضور انتقادي او در حاكميت" و آغاز چالش بنيادين با مشروعيت دولت دهم و اثبات اتحاد استراتژيك با ميرحسين موسوي باشد، اين در حالي است كه ميرحسين موسوي هم به گفته خودش در آستانه بنيانگذاري يك تشكل فراگير در كشور است.

4- احتمال چهارم خطبه هاي نماز جمعه تهران، آن است كه اساسا فضاي نماز جمعه در هنگام سخنان هاشمي به نوعي تنش و التهاب گرايش پيدا كند، طوري كه هاشمي اصولا نتواند سخنان خاص را آغاز كند يا به پايان برساند و در هنگام شروع انتقادات احتمالي وي، اعتراضات و شعارها مانع ادامه سخنراني وي شود، اتفاقي كه دقيقا در ارديبهشت 1377 و در هنگامي كه هاشمي رفسنجاني قصد داشت در خطبه هاي نماز جمعه از غلامحسين كرباسچي، شهردار وقت تهران دفاع كند ولي شعارهاي اعتراضي برخي نمازگزاران مانع اين دفاع شد و هاشمي با تغيير موضوع سخن، مانع از تداوم التهابات و اعتراضات شد، هرچند كه حضور ميرحسين موسوي، مهدي كروبي و حتي سيد محمد خاتمي به همراه حاميان خود در نماز جمعه بيست و شش تير، مي تواند معنادار باشد و بر پيچيدگي وضعيت بيفزايد.